Een eigen boek over de eerste schooldag, verhuizen, een baby of de tandarts

Iets onbekends is minder spannend als je er al eens bent geweest, al is het maar in een verhaal. Zo maak je een boek dat je kind voorbereidt op iets nieuws, met je kind zelf als held op de laatste bladzijde.

Waarom een verhaal helpt

Kinderen denken in verhalen. Als er iets nieuws staat te gebeuren, proberen ze zich voor te stellen hoe het zal zijn. Waar ze zich geen beeld van kunnen vormen, kan ongerustheid ontstaan. Een verhaal geeft houvast: zo ziet het eruit, dit gaat er gebeuren en zo voelt het achteraf.

Een gesprek aan tafel is zo voorbij. Een boek kun je opnieuw lezen, wanneer je kind daar behoefte aan heeft. Je kind kan bij een bladzijde blijven hangen en vragen stellen. Ook de beelden helpen: een gang met kleine kapstokhaakjes voelt minder vreemd als je kind die al in een boek heeft gezien.

Als je kind zelf de hoofdpersoon is, wordt het nog herkenbaarder. Het is geen berenjong dat voor het eerst naar de opvang gaat, maar je kind, met zijn eigen gezicht en dinorugzak. Zichzelf zien slagen is een soort generale repetitie, die jullie elke avond kunnen herhalen.

Voor het eerst naar de opvang of school

Voor het eerst naar de opvang gaan is voor veel kinderen een grote verandering. Elke opvang heeft een eigen manier om kinderen te laten wennen. Soms blijft een ouder er eerst bij, soms begint een kind met korte bezoekjes. Vraag hoe het bij jullie opvang gaat en laat het boek dezelfde stappen volgen.

Vertel wat er echt gaat gebeuren: hoe de opvang heet, dat er een zandbak en een rode driewieler zijn en wie je kind na het tussendoortje komt ophalen. Hoe meer het verhaal op de echte dag lijkt, hoe vertrouwder die voelt. Neem ook de moeilijke momenten mee. Afscheid nemen is vaak spannend en verdient een eigen bladzijde, waarop je kind door het raam zwaait en daarna met de anderen gaat spelen.

Voor een kind dat naar school gaat, kan het boek gaan over het juiste lokaal vinden, nog niemand kennen of voor het eerst een vinger opsteken. Begint er een vriendje of vriendinnetje in dezelfde klas? Dan kan die ook in het verhaal voorkomen, als de ouders dat goed vinden.

Een verhuizing

Bij een verhuizing verandert er veel tegelijk: de kamer, de tuin, de buren en de weg naar de opvang of school. Volwassenen zien het nieuwe huis. Een kind ziet misschien vooral wat het achterlaat. Een verhaal kan ruimte geven aan allebei en je kind afscheid laten nemen van de oude plek voordat het de nieuwe ontdekt.

Neem details van de nieuwe plek mee, zodat die bij aankomst al vertrouwd voelen: een appelboom in de tuin, een raam met uitzicht op het water of een speeltuin met een hoog klimnet. Laat je kind in het boek iets meenemen uit het oude huis, zoals een lievelingsknuffel, een steentje uit de tuin of het eigen nachtlampje. Je kind kan een eigen verhuisdoos inpakken, die in het verhaal een schatkist wordt die de hele reis meegaat.

Verhuizen jullie naar een ander land? Dan kan het boek laten zien dat vrienden en grootouders er nog steeds zijn, ook al wonen ze verder weg. Je kunt het boek bovendien zonder extra kosten laten vertalen naar de taal van jullie nieuwe thuis, met dezelfde afbeeldingen.

Een broertje of zusje

Grote zus of grote broer worden is spannend, maar kan ook moeilijk zijn. Je kind moet de aandacht delen met iemand die nog niet kan spelen, ’s nachts huilt en door iedereen wordt bewonderd.

Laat het verhaal over het oudere kind gaan. De baby mag meedoen, maar de held is het kind dat er al is: degene die de baby de wereld laat zien, troost als die huilt of leert zwaaien. Je kunt ook laten zien wat het oudere kind al kan en de baby nog niet: fietsen, een ijsje eten of iets langer opblijven.

Je kunt het boek al maken voordat de baby geboren is. Beschrijf de baby dan in woorden in plaats van een foto te gebruiken. Als de baby er is, kun je een vervolg maken over hetzelfde gezin, nu met het echte gezichtje van de baby.

Blijf het boek ook na de geboorte lezen, juist als het even lastig is. Samen op de bank, met je oudere kind dicht tegen je aan en een boek waarin het zelf de held is, zeg je iets wat soms moeilijk onder woorden te brengen is: je bent nog steeds even belangrijk.

Naar het ziekenhuis of de tandarts

Een bezoek aan een arts of tandarts kan eng zijn omdat je kind niet weet wat er gaat gebeuren: de geluiden, de geur van ontsmettingsmiddel, de grote stoel en een volwassene met een mondmasker. Een verhaal kan dit vooraf rustig laten zien, zodat er minder verrassingen zijn.

Wees eerlijk. De Zweedse gezondheidsdienst 1177 raadt ouders aan niet te beloven dat iets geen pijn zal doen, maar uit te leggen dat er manieren zijn om de pijn te verminderen. Dat kun je ook in het boek doen. Vertel dat de stoel op en neer gaat, dat de tandarts met een klein spiegeltje de tanden telt en dat iets even kan prikken. Is er na afloop een sticker beschikbaar, dan kun je die ook noemen.

Het moment van voorbereiden maakt verschil. Voor kinderen van drie tot zes jaar kan het genoeg zijn om het boek de dag ervoor te lezen: lang wachten kan de spanning juist groter maken. Een schoolkind heeft misschien een paar dagen nodig. Een knuffel kan fijn gezelschap zijn: laat de beer eerst onderzoeken, zodat je kind ziet hoe het gaat voordat het zelf aan de beurt is.

Praat vóór een operatie of een langer verblijf in het ziekenhuis met de zorgverleners over wat je kind moet weten en laat het boek daarbij aansluiten. Eindig met iets om naar uit te kijken, zoals thuiskomen, een ijsje eten op de bank of erover vertellen aan vrienden.

Een einde dat houvast geeft

Een voorbereidend verhaal mag het moeilijke benoemen, maar moet daar niet blijven hangen. Je kind mag in het begin best zenuwachtig zijn; dat gevoel verdient een plek in het verhaal. Op de laatste bladzijden heeft je kind het gedaan en is het trots. Dat is het beeld dat het kan meenemen als het echte moment aanbreekt.

Schrijf daarom in het vak waarin je aangeeft wat er in het verhaal moet komen hoe je wilt dat het afloopt. Bijvoorbeeld dat je kind door het raam naar papa zwaait en daarna naar de zandbak rent, of de eerste nacht in de nieuwe kamer lekker slaapt.

Kies de leeftijdsgroep zorgvuldig. Voor een kind van twee zijn korte bladzijden over gebracht en opgehaald worden vaak genoeg. Een kind van acht dat van school verandert, kan een langer verhaal met meer verschillende gevoelens aan. Meer tips over wat bij welke leeftijd past vind je bij leeftijden.

Lees vooraf én achteraf

Begin bij grote veranderingen, zoals voor het eerst naar de opvang gaan, een verhuizing of de komst van een baby, ongeveer een week van tevoren met lezen. Dan heeft je kind tijd om vragen te stellen. Je gepersonaliseerde kinderboek is binnen enkele minuten na betaling klaar als e-book. Je kunt het dus maken zodra je weet wat er gaat gebeuren.

Luister naar wat je kind tijdens het lezen zegt. Vragen als ‘Mag ik huilen bij de opvang?’ of ‘Wat als ik de wc niet kan vinden?’ laten zien waar het zich echt zorgen over maakt. Je kunt meteen antwoorden of de tekst op een bladzijde aanpassen, zodat het antwoord erin staat als jullie de volgende keer lezen.

Lees het boek ook achteraf nog eens. Dan wordt het een herinnering aan iets wat je kind heeft gedaan, en kun je het erbij pakken als er weer iets nieuws aankomt. Meer inspiratie vind je bij onze boekideeën.

Wil je zien hoe een afgewerkt boek eruitziet voordat je beslist? Blader door onze voorbeeldboeken.