Πώς να προετοιμάσετε το παιδί για το νέο αδελφάκι

Είναι εύκολο να σκεφτούμε το νέο μωρό σαν δώρο για το μεγαλύτερο παιδί. Εκείνο όμως μπορεί να νιώθει σαν να μπήκε κάποιος στο δωμάτιό του χωρίς να ρωτήσει και να έμεινε εκεί για πάντα. Πώς μπορείτε να το βοηθήσετε, είτε είναι δύο ετών και δεν καταλαβαίνει, είτε τριών και ζητά ξανά μπιμπερό, είτε πηγαίνει σχολείο και δεν λέει τίποτα.

Πρώτα απ’ όλα, είναι εντάξει να νιώθετε κι εσείς λίγη λύπη

Πολλοί γονείς νιώθουν μια μικρή λύπη μαζί με τη χαρά. Η εποχή που ήσασταν μόνο εσείς και το πρώτο σας παιδί φτάνει στο τέλος της. Και όταν έρθει το μωρό, μπορεί να συμβεί κάτι παράξενο. Το παιδί που μέχρι χθες ήταν το μωρό σας σάς φαίνεται ξαφνικά τεράστιο, με μεγάλα πόδια, δυνατή φωνή και αγκώνες παντού. Ίσως μάλιστα εκνευριστείτε με το πόσο χώρο πιάνει. Ύστερα αποκοιμιέται και βλέπετε πόσο μικρό είναι ακόμη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος. Σημαίνει ότι καταλαβαίνετε πόσο μεγάλη είναι αυτή η αλλαγή για το παιδί σας, και αυτό είναι μια καλή αρχή. Δεν μπορείτε να το προστατέψετε από κάθε δύσκολο συναίσθημα, ούτε χρειάζεται. Σημασία έχει να μπορεί να νιώθει όλα αυτά έχοντάς σας κοντά του.

Όσο περιμένετε: πείτε το εσείς και πείτε την αλήθεια

Πείτε τα νέα εσείς στο παιδί, πριν τα ακούσει από κάποιον άλλον. Το πότε εξαρτάται από την ηλικία του. Το «σε πέντε μήνες» δεν σημαίνει πολλά για ένα παιδί δύο ετών, οπότε μπορείτε να περιμένετε μέχρι να φαίνεται η κοιλιά και να αρχίσουν οι αλλαγές στο σπίτι. Ένα παιδί πέντε ετών μπορεί να το μάθει νωρίτερα και να έχει χρόνο να σκεφτεί και να ρωτήσει. Συνδέστε την αναμονή με κάτι που γνωρίζει: μετά τα γενέθλιά του ή κοντά σε μια γνώριμη οικογενειακή γιορτή.

Μιλήστε ειλικρινά για τα μωρά. Ένα παιδί που περιμένει έναν καινούριο φίλο για παιχνίδι μάλλον θα απογοητευτεί. Μπορείτε να πείτε: «Στην αρχή τα μωρά είναι λίγο βαρετά. Δεν μπορούν να χτίσουν με τουβλάκια, κυρίως τρώνε, κοιμούνται και κλαίνε. Όταν όμως κοιμάται το μωρό, μπορούμε να φτιάξουμε μαζί τον πιο ψηλό πύργο». Ή δείτε μαζί φωτογραφίες του παιδιού σας ως μωρού: «Κι εσύ ήσουν τόσο μικρό. Έκλαιγες όταν πεινούσες και ερχόμουν κοντά σου».

Θα αφήσει το παιδί την κούνια του για ένα μεγαλύτερο κρεβάτι ή θα μετακομίσει σε άλλο δωμάτιο; Προσπαθήστε να το κάνετε αρκετούς μήνες πριν έρθει το μωρό, ώστε να μη νιώσει ότι το μωρό πήρε τη θέση του. Όσα μπορούν να περιμένουν, όπως η διακοπή της πιπίλας ή της πάνας, αφήστε τα για αργότερα, όταν θα έχετε συνηθίσει τη νέα καθημερινότητα.

Ακόμη και ένα παιδί ενός έτους που δεν καταλαβαίνει τη λέξη «μωρό» αντιλαμβάνεται ότι κάτι αλλάζει: χωράει λιγότερο στην αγκαλιά σας όσο μεγαλώνει η κοιλιά, είστε πιο κουρασμένη ή υπάρχει μια καινούρια κούνια στη γωνία. Ίσως να μην μπορείτε να του τα εξηγήσετε όλα, μπορείτε όμως να του δώσετε σιγουριά με την ίδια ρουτίνα ύπνου, το ίδιο παραμύθι και λίγη παραπάνω αγκαλιά.

Η πρώτη συνάντηση: προσπαθήστε να έχετε τα χέρια σας ελεύθερα

Αν κρατήσετε μία συμβουλή από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτή. Αν μπορείτε, μη βαστάτε το μωρό όταν έρθει να το γνωρίσει το μεγαλύτερο παιδί στο μαιευτήριο ή όταν μπείτε μαζί στο σπίτι. Βάλτε το μωρό με ασφάλεια στην κούνια του ή δώστε το σε κάποιον άλλον, ώστε να υποδεχτείτε το μεγάλο σας παιδί με τα χέρια ελεύθερα και να το πάρετε πρώτο αγκαλιά. Αν δεν γίνει έτσι, μην ανησυχείτε. Μετρούν οι χιλιάδες μικρές στιγμές, όχι μόνο μία.

Αφήστε το παιδί να πλησιάσει το μωρό με τον δικό του ρυθμό. Κάποια παιδιά θέλουν να το κρατήσουν αμέσως. Άλλα το κοιτούν για μια στιγμή και μετά ρωτούν αν υπάρχει παγωτό. Και οι δύο αντιδράσεις είναι απόλυτα φυσιολογικές μπροστά σε κάτι τόσο μεγάλο και καινούριο.

Κάποιες οικογένειες δίνουν στο μεγαλύτερο παιδί ένα δώρο «από το μωρό». Δεν χρειάζεται να είναι ακριβό. Είναι απλώς ένας μικρός τρόπος να νιώσει ότι το σκεφτήκατε.

Οι επόμενες εβδομάδες: όταν η αλλαγή γίνεται πραγματικότητα

Η πιο δύσκολη στιγμή συχνά δεν είναι η πρώτη μέρα. Μπορεί να έρθει μια Τρίτη, τρεις εβδομάδες αργότερα, όταν οι επισκέψεις έχουν σταματήσει και το παιδί καταλαβαίνει ότι το μωρό θα μείνει. Και σχεδόν πάντα, μόλις καθίσετε να θηλάσετε ή να δώσετε μπιμπερό, το τρίχρονο παιδί σας θέλει γάλα τώρα ή αρχίζει να σκαρφαλώνει στη βιβλιοθήκη. Έχετε κάτι έτοιμο γι’ αυτές τις στιγμές: ένα ηχογραφημένο παραμύθι, ένα κουτί με αυτοκόλλητα που βγαίνει μόνο την ώρα του ταΐσματος ή ένα βιβλίο που μπορείτε να διαβάσετε μαζί στον καναπέ όσο τρώει το μωρό.

Πολλά παιδιά θέλουν να ξαναγίνουν μικρά. Ακόμη και στα πέντε ή έξι τους μπορεί να ζητήσουν μπιμπερό, να θέλουν να τα παίρνετε αγκαλιά ή να αρχίσουν να μιλούν σαν μωρά. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και μήνες μετά τη γέννηση (σουηδική υπηρεσία υγείας 1177, στα σουηδικά). Αφήστε το παιδί να νιώσει μικρό για λίγο. Ίσως να μην το χρειαστεί για πολύ. Προσπαθήστε να λέτε λίγο πιο σπάνια «εσύ είσαι μεγάλο παιδί τώρα». Και τα μεγάλα παιδιά έχουν ανάγκη να νιώθουν μικρά μερικές φορές.

Και κάποια στιγμή μπορεί να το ακούσετε: «Να πάτε το μωρό πίσω». Μην τρομάξετε και μην ντραπείτε. Βάλτε σε λόγια αυτό που νιώθει το παιδί, όχι αυτό που θα θέλατε να νιώθει: «Σου άρεσε περισσότερο όπως ήταν πριν. Το καταλαβαίνω. Μερικές φορές μου λείπει κι εμένα που ήμασταν μόνο εμείς». Για ένα τρίχρονο παιδί μπορείτε να το πείτε πιο απλά: «Είσαι θυμωμένο με το μωρό. Είναι εντάξει να θυμώνεις. Όμως δεν χτυπάμε».

Ένα παιδί σχολικής ηλικίας έχει περισσότερες λέξεις, αλλά όχι απαραίτητα μικρότερα συναισθήματα. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να κρατηθούν για πολύ καιρό και ύστερα να αρχίσουν να αντιμιλούν, να στενοχωριούνται ή να προσπαθούν ασυνήθιστα πολύ να ευχαριστούν τους άλλους. Αξίζει να προσέξετε ιδιαίτερα το τελευταίο. Ένα παιδί που ξαφνικά μοιάζει να μη χρειάζεται τίποτα μπορεί να σας χρειάζεται περισσότερο από ποτέ.

Χρόνος μόνο για τους δυο σας και ποιος θα πάρει τον πρώτο χαιρετισμό

Δώστε στο μεγαλύτερο παιδί λίγο χρόνο κάθε μέρα μόνο για εκείνο, και με τον γονιό που είναι πιο απασχολημένος με το μωρό. Δεν χρειάζεται να είναι πολύς, αλλά ας είναι κάτι στο οποίο δεν θα συμμετέχει το μωρό: μια βόλτα στην παιδική χαρά, ένα παζλ ή ένα παραμύθι στο κρεβάτι του παιδιού, με την πόρτα κλειστή.

Όταν έρχονται επισκέπτες, ζητήστε τους να χαιρετήσουν πρώτα το μεγαλύτερο παιδί, πριν σκύψουν πάνω από το μωρό. Αν κάποιος φέρει δώρο για το μωρό, μπορεί να φέρει και κάτι μικρό για το μεγαλύτερο παιδί. Αυτά είναι πράγματα που τα παιδιά θυμούνται για πολύ καιρό αφού τα μωρουδιακά ρούχα έχουν πια μικρύνει.

Ένα βιβλίο με πρωταγωνιστή το μεγαλύτερο παιδί

Όταν όλα τα βλέμματα στρέφονται στο μωρό, το μεγαλύτερο παιδί χρειάζεται κι εκείνο την ευκαιρία να γίνει πρωταγωνιστής. Ένα δικό του βιβλίο μπορεί να του τη δώσει: ένα μεγάλο αδελφάκι με το δικό του πρόσωπο, το αγαπημένο του αρκουδάκι και μια αποστολή που μόνο εκείνο μπορεί να αναλάβει. Διαβάστε το μαζί στον καναπέ όσο κοιμάται το μωρό, για ένα τέταρτο που θα είναι ξανά αφιερωμένο στο μεγάλο παιδί. Μπορεί επίσης να γίνει ένα όμορφο δώρο από το μωρό στην πρώτη τους συνάντηση. Δείτε τα δώρα για παιδιά που θα αποκτήσουν αδελφάκι ή το θέμα Μεγάλο αδελφάκι.

Και σε λίγα χρόνια, όταν το μικρότερο αδελφάκι θελήσει ένα βιβλίο μόνο για εκείνο, θα μπορούν να εμφανίζονται και στις ιστορίες το ένα του άλλου. Διαβάστε πώς μπορούν και τα δύο παιδιά να έχουν τον χώρο τους στο άρθρο για τα αδέλφια στο ίδιο βιβλίο.

Αν όλα μοιάζουν υπερβολικά δύσκολα

Τα περισσότερα αδέλφια βρίσκουν τον δρόμο το ένα προς το άλλο στον δικό τους χρόνο, συχνά μέσα από στιγμές που κανείς δεν θα μπορούσε να σχεδιάσει: την πρώτη φορά που το μωρό γελά με το μεγάλο του αδελφάκι και μόνο με εκείνο. Αν όμως ανησυχείτε ή δυσκολεύεστε να δεθείτε με το μωρό ή να είστε δίπλα στο μεγαλύτερο παιδί, μιλήστε νωρίς με κάποιον.

Ο παιδίατρος, ο οικογενειακός σας γιατρός ή ένας ψυχολόγος μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε υποστήριξη. Για ένα παιδί σχολικής ηλικίας μπορείτε επίσης να μιλήσετε με τον εκπαιδευτικό του ή με τον σχολικό ψυχολόγο, αν υπάρχει. Η σουηδική υπηρεσία υγείας 1177 έχει έναν οδηγό για τον ερχομό ενός νέου αδελφού ή αδελφής, στα σουηδικά, που αναφέρεται επίσης στην υιοθεσία και στη συνένωση οικογενειών.

Θέλετε να δείτε ένα έτοιμο βιβλίο πριν αποφασίσετε; Ξεφυλλίστε τα παραδείγματα βιβλίων μας.